Neng Ning Nung Nang


Wanci wengi saktemene dudu wanci kang medeni lan nggegirisi kaya dedongenan wong-wong kuna sing ndhelik ing guwa nalika teka grahana rembulan ngira lamun rembulane ilang ditadhah kalamangsa dening Hyang Bathara Kala. Tumrap pawongan kang dhemen ngasah landhepe batin lan mersudi waskithane pangesthi, wengi iku bisa dadi sarana kanggo tumuju kemenangan urip kanthi dalan neng ning nung lan nang. Neng ning nung nang iku sekawit mujudake swara dhasar gamelan (Muhammad Zuhri 1996). Rumusan iki uga mujudake piwulange Ki Hajar Dewantara. Mung wae, kita bisa ngetrapake bab iki ing sajrone laku sing beda.

Neng. Tembung ‘neng’ asale saka tembung jumeneng. Wengi iku kudu dijumenengi utawa diedegake. Kayadene wisma, supaya wewangunan wisma bisa ngadeg mesthi mbutuhake cagak. Cagake awak iku sikil nanging cagake sirah dudu gulu. Cagake mustaka iku jebul netra. Coba dibayangake kayangapa kekuwatan gulune Mike Tyson, Si Leher Beton lamun mripate wus ngantuk kelakon ambruk nglumpruk tanpa daya. Ya saka pangerten iki mula ana istilah cagak melek. Ing kampung-kampung yen ana adicara jagong sepasaran bayen (ing tlatah Yogya lan Surakarta) utawa muyi (ing tlatah Wonosobo), melek sajrone pupak puser (ing tlatah Tegal), mula padha tirakatan. Kanggo cagak melek mula terus padha kidungan, main kertu, lsp.

Njumenengi wengi mesthine diprayogakake kanthi dalan sing bener yaiku nindakake ngibadah lan nikelake anggone eling mring panguwasa-Ne Gusti kang Maha Rumeksa. Ing piwulang Islam disebutake yen saprotelone wengi sing pungkasan iku klebu wektu sing ijabah, mula disunnahake padha ngakeh-akehi nindakake ngibadah. Adate donga lan panyuwunan kang diunjukake marang Gusti ing wanci iki uga gampang kasembadan nadyan tembung ‘kasembadan’ iku bisa ditegesi werna-werna. Tumrap sing njumenengi wengi kanthi mendem utawa ngunjuk ciu lan main gaple mesthine beda entuk-entukake karo sing tekun ngibadah.

Ning. Tembung ‘ning’ teges hening lan uga wening. Kanthi njumenengi wengi mula bakal bisa ngrasakake swasana kang hening. Ratri kang terus tumapak bisa dirasakake. Ing kahanan kang banget nyeyet kita bisa ngrasakake keteke jantung, melar mingkuse nafas, prasasat tumiyupe samirana, obahe gegodhongan, pirembugane kutu-kutu walang ataga bisa rinasa kanthi cetha malela. Apamaneh lamun kita bisa ngrasakake gantine dina ing madyane ratri, ana rasa sing ora bisa ginambarake kanthi reroncene tembung lan dawane andharan. Kanthi nglatih ngrasakake heninge ratri kita bisa nglatih konsentrasi tumuju ati kang wening. Weninge ati bisa menehi pituduh dalan bebener lan bisa uga nyumurupi dalan luput.

Nung. Tembung ‘nung’ teges kasinungan. Kasinungan iku padha wae ateges kapanggonan. Kasinungan ing kene nuduhake kapanggonan daya. Lamun bisa duwe ati kang wening mula nyumurupi dalan bebener lan luput wus mesthi titah iku bakal kasinungan daya kaluwihan kang maneka warna. Ana kang ditambah kawaskithane, ngelmu mimpin, daya linuwih, kapinteran, kesabaran, lan maneka warna kanugrahan liyane. Wong kang kasinungan iku bisa diarani entuk wahyu (hanung) kang bakal murakabi kanggo dhiri pribadi, kulawarga, lan bebrayan agung. Hanung iku nuduhake sih kanugrahan lan kawelasane Gusti kang Maha Kawasa marang kabeh para titah.

Nang. Tembung ‘nang’ bisa ditegesi menang utawa wenang. Pawongan kang wus kasinungan utawa entuk hanung bisa diarani wong kang menang. Menang sajrone urip tegese bisa nguwasani urip. Menang karo sapa? Dudu menang sajrone perang lan nguwasani sepadha-padha nanging menang lumawan hawa nafsu. Wong sing bisa ngalahake nafsune dhewe teges entuk kewenangan ngrasakake kamardikan lair batin. Ing kamangka ing jaman iki ora ana maneh perang sing luwih gedhe kajaba perang lumawan hawa nafsu. Wong sing uripe kalah yaiku wong sing dadi budhak hawa nafsu lan kepenginan kadonyan. Yen kaya mangkono nyata urip iku muspra tanpa piguna awit jantrane uripe tumuju dalan sing agawe keblinger.

Advertisements

One thought on “Neng Ning Nung Nang”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s