Mahabarata, Partawiraya [2]


Mahabarata Jilid 1

Bab II Ing Nalika Para Senapati Wau Taksih Sami Jêjaka

Dongèng kula bab paprangan agêng, badhe kula wiwiti saking nyariyosakên sagung lêlampahan ingkang kawursita wontên ing Adiparwa, inggih punika dhil sapisan saking Sêrat Mahabarata. Kula badhe ngaturakên timuripun, lêluhuripun sarta panggulawênthahipun para senapati ingkang sami kacariyos wontên ing dêdongengan wau. Awit saking pangudi, tiyang badhe pariksa suraosipun wêwaton ingkang kacariyos wontên ing bêbukanipun sêrat punika.

Wontên ing Mahabarata, Sang Bisma ingkang dipun cariyosakên luhur sarta kakêndêlanipun botên wontên ingkang nyamèni. Panjênênganipun wau pêpêthinganing bôngsa Arya, Sang Bisma pantês kangge tatuladanipun sintêna ingkang tumitah wontên ing dunya. Dosa ingkang limrahipun tiyang sami botên sagêd anyingkiri, punika botên sagêd anglèpèti sugêngipun Sang Bisma, botên kewran anindakakên kawajiban condhongipun kalihan yuswanipun. Sang Bisma botên nate nalisir saking darmanipun, botên nate sumimpang saking têngah-têngahing marginipun, botên nate nyimpang mangiwa tuwin manêngên. Panjênênganipun punika guru, inggih nayaka. Nalika dados putra, nayaka tuwin wali, lêstantun têtêp ing darmanipun. Ing satunggal-tunggal peranganing sugêngipun, punika sagêd angrampungakên jajibahanipun.

Sadèrèngipun Bisma katitahakên dhatêng marcapada, ing kaswargan wontên pasamuwan agêng. Prabu Mahabisa ingkang sagêd anggayuh kaswargan saking sêsajinipun, ugi manjing ing pasamuwaning para dewa. Punapa dene Bathari Gangga, ratuning sadaya lèpèn, inggih wontên ing ngriku. Nêdhêng ramening pasamuwan, Bathari Gangga katêmpuh ing samirana ngantos pangagêmanipun kapisah saking sariranipun. Para dewa lajêng sami tumungkul, murih Bathari Gangga sampun ngantos lingsêm, amung Prabu Mahabisa ingkang lêstantun dêngèngèk. Ing nalika wau Hyang Brahma lajêng angêsotakên dhatêng sang prabu. Têrangipun ingkang ing ngriki katêmbungakên: angêsotakên, punika mratelakakên kasangsaran ingkang badhe kasandhang, amargi saking kalintuning tindak tuwin ciptanipun (kadadosaning cipta tuwin pandamêl, warganing Teyosopi mastani: karma) dados sotipun para rêsi utawi dewa, punika wêca cêcawanganing karma, amargi Prabu Mahabisa dosa nêrak kasusilan, mila Brahma ngêndika, bilih sang prabu kêdah kalairakên dhatêng ing dunya, anilar kaswargan, makatên ugi Dèwi Gangga badhe katurunakên dhatêng alaming manungsa, sarwi anandhang papa. Nanging manawi sampun tangi kanêpsonipun, Dèwi Gangga badhe luwar saking papa cintrakanipun.

Sarêng dumugi môngsa lairipun Prabu Mahabisa, sang prabu dados putranipun Prabu Pratipa, narendra mahambêk sukci. Ing satunggaling dintên, sang prabu kundur saking anggènipun ambangun tapa, wontên rara kênya ingkang sulistya ing warni, dumrojog tanpa larapan lajêng linggih ing pangkonipun sang prabu, inggih punika Bathari Gangga ingkang amindha warni manungsa. Matur ing sang prabu sarwi angasih-asih kaparênga sang prabu anggarwa ing piyambakipun. Sang prabu botên kaparêng ing galih, ananging sagah badhe kadhaupakên kalihan putranipun. Bathari Gangga nyandikani, nanging atur papèngêt dhatêng sang prabu, manawi ing têmbe putranipun sang prabu kalampahan anggarwa ing piyambakipun, rajaputra sampun ngantos anyaruwe, sadaya pandamêlipun sanadyan sae punapa awon. Nalika wau sang prabu sakalihan pramèswari lajêng amêsu brata, murih pinarêngna kagungan putra ingkang utami, ing ngriku panjanmanipun Prabu Mahabisa, dados putranipun Prabu Pratipa, putra lajêng sinung nama Santanu. Wrêdinipun: katêntrêman kang jinêm. Sarêng Santanu sampun rumaja putra kang rama dhawuh manawi tamtu badhe kadhatêngan widadari ingkang nêmbung supados kagarwa, pangandikanipun, Santanu manawa widadari iku têka, tampanana dadi garwanira, ananging gèr, sutaningsun kang tan kalepetan dosa, aja pisan-pisan sira ngowahi sapanggawene garwanira mau, nadyan ala utawa kang becik, sira aja takon arane, utawa lêluhure, lan pinangkane, mung banjur garwanên kang awit saka parentah ingsun.

Nararya Santanu kajumênêngakên nata, dene sang prabu lajêng bagawan. Jumênêngipun Santanu, karaton saha nagarinipun mulya. Ing satunggaling dintên nalika sang prabu lêlangên urut pinggiring lèpèn Gangga, panjênênganipun wuninga rara kênya sakalangkung endah ing warni, ingkang sangêt anênarik panggalihipun, mila lajêng dinangu: punapa piyambakipun purun kapundhut dados sori nata. Rara kênya wau inggih Dèwi Gangga ugi lajêng nyandikani, nanging mawi bêbana, salêbêtipun têtunggilan sang prabu sampun ngantos nyaruwe sadaya pandamêlipun, aturipun makatên: sang prabu, panduka sampun ngantos wontên solah bawa ingkang nawung raos bêndu, sadangunipun panduka taksih amêngku ambêk sih, kula sanggêm lastantun anyèthi, ananging manawi sang prabu ngantos amêngku dêduka, punapadene nyaruwe dhatêng solahbawa kula sinuwun, saèstu kula lajêng anilar panduka, dhawuh wangsulanipun sang prabu: pamintanira dakparêngake. Mila lajêng kalampahan kagarwa. Pikramanipun sang prabu kalihan Dèwi Gangga sakalangkung mulya.

Ing nalika Dèwi Gangga anglairakên putra, bayi enggal binopong dening pramèswari lajêng binucal dhatêng lèpèn sarwi ngandika: tampanana nugraha kang tuwuh saka bêciking sêdyanira. Makatên ugi sarêng pêputra kaping kalih, kaping tiga, salajêngipun ngantos kaping pitu. Narendra ingkang sakalangkung mêmêlas wau sakalangkung singkêl ing panggalih, sarta rumaos sangsara, panjênênganipun botên rêna sangêt dhatêng tindaking garwanipun ingkang makatên wau, ewadene sang prabu botên kawiyos pangandikanipun, murih sampun ngantos katilar dening garwa. Kawuningana sarêng ambabar ingkang kaping wolu, kados ingkang sampun-sampun, bayi badhe pinondhong dening ibu sarwi mèsêm, nêdya binucal dhatêng lèpèn. Sang prabu anyêgati, kalihan pasêmon ingkang sakalangkung sêdhih, pangandikanipun: adhuh, adhuh, aja pinatenan, sajarwaa, sira iku sapa, lan ing ngêndi pinangkanira, pagene sira matèni anak-anakira dhewe, hèh, panglêburaning para putraningsun, sapira ta gêdhening dosanira.

“Dhuh Sang Prabu Santanu ingkang sakalangkung mêmêlas, saking agênging cobi, paduka ngantos kasupèn dhatêng dhawuhipun kang rama.” Atur wangsulanipun kang garwa: “putra punika botên badhe kula pêjahi, ananging angèngêtana prajanji nalika pêpanggihan sapisan, dados samangke dumugi mangsanipun kula anilar panduka. Kawuningana kula Gangga putrinipun Bathara Janu”. Ing ngriku Dèwi Gangga anyariyosakên lêlampahan ingkang sampun kapêngkêr dangu, kawontênanipun dewa wolu anggènipun mandung lêmbu kamulyan, nama Nandhini, gadhahanipun Maharêsi. Ing antawisipun wasu wolu wau wontên satunggal ingkang nama Dyahu, inggih punika ingkang têmên angawaki mandung. Maharêsi angêsotakên, manawi para wasu badhe katurunakên dhatêng ing dunya minôngka paukumaning dosanipun. Para wasu sami angasih-asih nyuwun pangaksama. Maharêsi marêngakên, manawi para wasu wau badhe lajêng luwar ing warsa anggènipun linairakên dhatêng ing dunya, kajawi pun, Dyahu, awit dosanipun agêng, kêdah dangu pamanggènipun wontên ing dunya. Nalika wau para wasu lajêng manggihi Dèwi Gangga sarta prasabên, bilih Dèwi Gangga dados parawaning manungsa, para wasu badhe dados putranipun, supados sasampunipun lair saking guwa garbaning ibu lajêng kabucala dhatêng ing lèpèn, dados lajêng sagêd luwar saking badan wadhag kang minôngka pawarangkanipun. Wangsulanipun Dèwi Gangga: kula sanggêm badhe anglêksanani sapaminta andika, murih para wasu sagêd luwar saking pawarangkan wujud gêsang ing dunya. “O pêpêthinganing para narendra, amung pun, Dyahu ingkang kêsangêtên dosanipun, kapêksa sawatawis dangu gêsangipun wontên ing dunya, kados soting rêsi agung wau”.

Satêlasing aturipun, Bathari Gangga musna, ambêkta putranipun ingkang ôngka wolu, inggih punika panjanmanipun Wasu Dyahu. Têmbenipun sami kasumêrêpan, asêsilih Dèwa Wrata, Ganggaya, Santanawa, inggih Bisma

Manungsa asring-asring ajrih pêjah, môngka jêngandika priksa piyambak, manawi dewa kalairakên dhatêng ing dunya, lajêng rumaos kinunjara, dene pêjah kaanggêp mitra ingkang amêngakakên kontêning pawarangkanipun. Ing alam asor ngriki, tiyang sami bingah manawi wontên bayi linairakên, utawi sami nangis manawi wontên tiyang pêjah. Ingkang makatên kenging kaupamèkakên tiyang damêl pamiwahan agêng amargi wontên mitranipun ingkang kawarôngka, ananging nangisi manawi mitranipun luwar. Sabên wontên pêpêjah, inggih punika wontên dewa angluwari jiwa ingkang kawarôngka, kados Bathari Gangga anggènipun asung pamudharanipun para wasu. Dados cariyos punika anêdahakên, kadospundi pakaryanipun para dewa, supados tiyang sumêrêp dhatêng panggarapipun sawarnining pakaryan, mila tiyang sêdhih punika saking kabodhoanipun.

Kados ingkang kacariyos ing nginggil, bilih Bathari Gangga ambêkta putranipun, ananging sarêng sampun diwasa, lajêng kapasrahakên dhatêng kang rama. Nararya Dewa Wrata kagulang amangun yuda tuwin sawarnining kawruh lair batos, mila amumpuni saliring kagunan miwah kawicaksanan, karosan sarta kasêtyanipun linangkung, gênging kasusilanipun satimbang kalihan kawruhipun. Ing satunggaling dintên, nalika kang rama sang prabu lêlangên urut têpining lèpèn Jamuna, priksa wanita ingkang sakalangkung endah, sang prabu kapencut, mila badhe kapundhut dados sori nata. Pawèstri wau anakipun juru misaya mina. Ananging Dhasa juru misaya mina, tiyang sêpuhipun pawèstri wau, badhe ngunjukakên manawi putra ingkang mijil saking anakipun ginadhang kagêntosakên kaprabonipun. Sang prabu botên marêngakên, karantên sang prabu sampun kagungan pangran dipati, punapa punika botên kagêntosakên Sang prabu kondur kalayan rudah ing panggalih, sadumugining kadhaton, Dewa Wrata amêthuk kang rama kalihan anoraga, sarwi umatur: punapa darunaning prihatos. Sang prabu botên karsa sajarwa dhatêng putranipun, mila narpaputra enggal manggihi pinisêpuhing nayaka, ingkang sangêt bêkti, wigatos andangu mula bukanipun mila kang rama katingal nawung duhkita. Nayaka ngaturakên lêlampahanipun sang prabu kalihan juru misaya mina ing Jamuna. Sami sanalika wau Dewa Wrata angirit wadya sawatawis, tindak dhatêng griyanipun Dhasa, mangarih-arih supados Dhasa anglilahakên anakipun èstri kagarwa sang prabu. Aturipun juru misaya mina, botên sagêd ngunjukakên, margi sang prabu sampun kagungan pangran dipati. Ing nalika punika Dewa Wrata prasêtya mawi anêbut asmaning dewa, andikanipun: rungunên sêsanggêmaku marang sira, ingsun bakal anuruti sapanjalukira. Putra kang mijil saka Satyawati mêsthi bakal dadi ratuku. Dados sang nararya suminggah saking makuthaning kaprabon, supados kasambadan karsanipun kang rama sang prabu. Ewadene juru misaya mina dèrèng narimah, aturipun: sanadyan piyambakipun pitados bilih, Dewa Wrata mêsthi anêtêpi sasanggêmanipun, mêksa taksih sumêlang, punapa para putranipun Dewa Wrata ugi badhe nglêstantunakên. Dhawuhipun sang nararya: sapisan aku angêmohi jumênêng nata, aku uga arêp nyurês turunku. Hèh Dhasa, wiwit dina iki uga, aku sêmanggêm brahmacarya (botên nambut silaning akrami) amarga sanadyan patiku ora aninggal anak, aku mêsthi bisa angunggahi kamulyaning kaswargan kang langgêng.

Sami sanalika wau lajêng jawah sêkar minôngka pahargyanipun anak jalêr ingkang sampun angurbanakên dhirinipun kangge adamêl bingahing tiyang sêpuhipun. Dewa manguwuh sora: ya iki Bisma, têgêsipun ingkang anggêgirisi, (sampun tatela manawi Bisma botên kalepetan dosa, sarta sugêngipun tansah anêtêpi wajib, winiwitan suminggah saking ingkang limrahipun tiyang anganggêp kamulyan agêng. Sang Bisma lajêng tumulèh dhatêng Satyawati sarwi umatur kalayan sêmu sumèh: dhuh ibu suwawi anitiha rata punika, lajêng kula dhèrèkakên kondur dhatêng salêbêting pura. Satyawati kaaturakên ingkang rama, kang rama lajêng paring barkah, pangandikanipun: sira ora bisa mati, sajrone sira isih nêdya urip, dhuh kang tanpa dosa, mêsthi pati lagi anyêdhaki sira yèn sira karêpake.

Sasurudipun Prabu Santanu anilar putra kêkalih, ingkang lajêng kaêmong dening Bisma, kang sêpuh asma Citragada, kagêntosakên narendra. Ananging Prabu Citragada lena wontên madyaning paprangan, mila kang rayi kêkasih Wicitrawirya kagêntosakên narendra, ingkang lajêng kaupadosakên garwa dening Sang Bisma. Anyarêngi lêlampahan wau, wontên putrining narendra môncapraja ingkang kadamêl sayêmbara pinilih. Kathah para narendra môncapraja dhatêng anglêbêti sayêmbara, ngatingalakên karosan sarta apapêrangan. Ing antawisipun para narendra wau pundi ingkang linangkung karosan tuwin ingkang unggul yudanipun lajêng kapilih. Ingkang minôngka tôndha bilih kapilih, kinalungan uncèn-uncèn sêkar dening putri ingkang kinarya sayêmbara. Prabu Wicitrawirya, amargi taksih kênèmên sangêt mila botên tumut anglêbêti, nanging Sang Bisma ingkang minôngka pamomonging anggènipun ngasta kaprabon, lajêng amakili lumêbêt ing sayêmbara. Putri ingkang kinarya sayêmbara têtiga, kalihan alêlimunan kainggahakên dhatêng rata dening Bisma, sasampunipun Bisma lajêng ngèngêtakên dhatêng para narendra, bilih sayêmbara pawèstri punika kenging rinêbat, manawi para narendra ingkang sami lumêbêt ing sayêmbara wau purun angrêbat sarana prang. Panguwuhipun: hèh sira para narendra, putri iki dakgawa ora sarana aris, mara rêbutên sarana karosanira, kanggo ngalahake aku. Para narendra lajêng sami angêbyuki, Bisma kinêmbulan dening mêngsahipun, nanging sadaya kasoran dening Bisma. Para putrinipun narendra ing praja Kasi binoyong dening têdhaking Kuru, tandukipun kados dhatêng mantu èstri, utawi sadhèrèk èstri. Ananging sarêng dumugi ing margi, putri ingkang sêpuh piyambak lajêng prasaja, manawi sampun amilih satunggaling narendra, mila nêmbung nêdya angupaya ingkang pinilih wau. Dados amung putri kêkalih ingkang kadhaupakên kalihan kang rayi. Kang sêpuh nami Dèwi Ambika, ingkang nèm nami Dèwi Ambalika. Ananging Sang Prabu Wicitrawirya botên widada lajêng seda sadèrèngipun apêputra. Ingkang makatên sangsara agêng tumrap kaprabonipun Santanu, amargi badhe kacurêsan turun.

Dèwi Satyawati sakalangkung kèmêngan ing galih, mila mangipuk dhatêng Bisma supados jumênêng narendra, sarta angrama putri rôndha kalih pisan punika. Para kadang miwah para mitra sami amêksa Sang Bisma puruna anglampahi sapamrayoginipun Dèwi Satyawati, supados singangsana botên suwung saha adamêl mulyaning karaton. Nanging prasêtyanipun ingkang anyinggêt Sang Bisma kalihan makuthaning kaprabon, tuwin pawèstri, nadyan amung sêsanggêman, ewadene tumrapipun Sang Bisma kasêtyan punika langkung aji tinimbang sadaya kamulyan ing dunya.

Suwawi para nèm-nèman Hindhu, kamirêngna wangsulanipun Bisma, murih andika priksa, tiyang kados punapa ingkang sagêd damêl kaluhuraning nagari Hindhu. Aturipun Sang Bisma makatên: dhuh ibu, pangandika panduka punika têtela bilih pinarêngakên dening anggêr-anggêr, ananging panduka mirêng piyambak prasêtya kula, bilih kula nêdya anyurês turun kula, saèstunipun panduka botên kasupèn kadospundi kawontênaning lêlampahan ingkang sambêt kalihan pikrama panduka. O ! ibu Setyawati kaparênga kula angambali ungêl kula ingkang sampun kula prasêtyakakên, kula nêdya sèlèh tri bawana, nadyan kapraboning kaswargan utawi sanèsipun ingkang langkung mulya malih, nanging kasêtyan salami-laminipun botên badhe kula uwalakên. Tumraping kula mugi dunya sirnaa gandanipun kang arum, toya sirnaa têlêsipun, pajar icala kawasanipun angwontênakên ayang-ayangan, hawa sirnaa kakiyatanipun, srêngenge icala prabanipun, latu bêntèripun, rêmbulan sorotipun ingkang asrêp, akasa icala pangwasanipun ingkang ngwontênakên swara, sotipun Bathara Witra (Yama ?) dewaning pangadilan sirnaa adilipun, ewadene kula botên badhe sèlèh kasêtyan.

Dèwi Sêtyawati karuna sarwi amêksa-mêksa, ananging Sang Bisma botên keguh, aturipun: dhuh pramèswari nata, panduka sampun anyingkur margining kautamèn, sampun anuntun kula dhatêng kanisthan, amargi satriya ingkang risak kasêtyanipun, punika botên linuhurakên dening sêrat-sêrat suksci. Kaparênga kula atur pamrayogi ibu, kadospundi padataning pambudidayanipun para satriya, anggènipun pados pangayoman, murih Prabu Santanu sampun ngantos curês turunipun ing dunya. Bilih ibu kaparêng anggalih atur kula, kadospundi ingkang kêdah linampahan, têtarosana kalihan para pandhita, tuwin sintên ingkang lêbda dhatêng pranataning praja, kadospundi pamrayoginipun tumrap kasangsaran punika, punapadene sampun ngantos kasupèn dhatêng padataning nagari.

Sang Bisma atur pamrayogi supados lajêng angupaya salah satungaling maharsi, kangge sudarmaning para putra ingkang badhe mijil saking putri rôndha kêkalih wau, sarta para putra lajêng kaanggêpa putranipun sang prabu ingkang sampun sawarga. Dèwi Satyawati ngandika, manawi wontên satunggiling maharsi putranipun Bagawan Parasara ingkang mijil saking sariranipun. Maharsi wau gêntur kasutapan, mila linangkung pangwasanipun, sasampunipun dados: dwijatama lajêng kesah andhèrèk sudarmanipun, inggih punika Sang Krêsna Dwipayana Wiyasa. Bilih wontên prakawis prêlu môngka kang ibu kaparêng angèsthi, panjênênganipun saèstu dhatêng sami sanalika. Pangandikanipun Dèwi Satyawati: lah putraningsun Bisma kang linuwih, yèn sira panuju ing galih, rêsi mau sunciptane. Dèwi Satyawati lajêng angèsthi putranipun, sanalika Maharsi Krêsna Dwipayana Wiyasa dhatêng. Kawontênaning kasangsaran dipun cariyosakên sadaya, wêkasan Dèwi Satyawati mundhut pitulunganipun. Maharsi Krêsna Dwipayana anyagahi nanging badhe sêsuci rumiyin, dangunipun sataun, sarta ngandika dhatêng putri rôndha kêkalih: manawa ingsun têka sawanci-wanci prêlu ambangun turuning kadang ingsun, sira nahana rasanira marang kuciwaning kawujudaningsun, amarga ingsun uga arêp anggêntur tapa kanggo kaluhuranira sakarone. Kados punapa trênyuhing panggalihipun Dèwi Satyawati nalika mangarih-arih putra mantu kalih supados miturut sapamrayogining sang maharêsi, kangge rumêksa karahayonipun para kadang warga. Kawuningana sarêng Dèwi Ambika pinanggih sang maharêsi priksa cêmênging pasuryan, rikma gimbal abrit ambaranang kadi têmbaga, pancêrênging netra tuwin gimbaling barewokipun sang maharêsi, sangêt ajrihipun, mila lajêng ngêrêmakên paningal ngantos saparipurnaning karya. Ingkang makatên kadi anarik jiwaning tiyang ingkang karmanipun nêtêpakên gêsangipun wontên ing dunya ambadan wadhag wuta. Ing ngriku Sang Wiyasa amêca, bilih putranipun badhe wuta wiwit lair, inggih punika Sang Dritarastra, ratuning Kurawa kang wuta. Kawuningana Dèwi Ambalika, sarêng priksa sang maharsi marêpêki, sakalangkung kagêt ngantos pucêt pasuryanipun, pramila sarêng apêputra, kuliting pasuryanipun pucêt, sinung nama Pandhu, wrêdinipun: pun pucêt, inggih punika ingkang lajêng apêputra para Pandhawa gangsal sami sudira ing rananggana, ingkang unggul ing palagan agêng. Karsanipun Dêwi Satyawati sagêda jangkêp tiga. Nanging Dêwi Ambika punapadene Dèwi Ambalika sami botên kadugi anglampahi, mila lajêng ngaturakên parêkan, darahing sudra, dhatêng sang maharêsi. Parêkan wau botên amanah dhatêng awoning suwarninipun sang maharsi, amung ngèngêti luhuring pangwasanipun, mila sangêt sih tuwin bêktinipun, dados lajêng binarkahan dening sang maharêsi, têmbe badhe apêputra kakung panjanmanipun dewaning ngadil, kanamèkakên Widura. Sadhèrèk tiga, Dritarastra, Pandhu, sarta Widura, punika ingkang sami badhe ngêkap bageyanipun prang agêng. Putranipun Dritarastra kalihan putranipun Pandhu punika kawontênanipun para satriya ingkang sami amangun prang wontên ing Têgalkuru. Dene Widura dados bangbang pangalum-alum ing kaprabonipun narendra kang wuta punika.

Anggènipun Bisma anggêmatèni dhatêng putra têtiga wau kados putranipun piyambak, widada botên kirang satunggal punapa. Kacariyos sarêng para putra sampun wancinipun kasinau lajêng nêdya sami anêtêpi kawajibanipun, inggih punika sami manggulang Wedha sarta olah karosan miwah kaprigêlaning amangun yuda. Para putra winarah titising jêmparing, awahana turôngga, prang gada, sikêp pêdhang miwah tamèng. Lampah-lampahipun mangrèh dipôngga prang, tuwin kawruh kasusilan, maos babad tuwin cacriyosan kina, utawi caranganing sagung piwulang, sarta lêbda dhatêng suraosing Wedha dalasan pangpanganing Wedha. Dados para rajaputra mumpuni saliring kawruh sarta lêbêt panampinipun. Jêngandika samangke sami priksa bilih ing jaman samantên, para nèm-nèman sami mangudi kawruh agami sinarêng kalihan kasusilan, punapadene amangun karosan miwah kaprigêlan.

Pandhu kajumênêngakên narendra, amargi putra têtiga wau ingkang pambajêng wuta. Saking pamrayoginipun Bisma, Dritarastra kadhaupakên kalihan Dèwi Gandari, putrinipun narendra ing praja Suwala, inggih bak-ayunipun Swangkuni, ingkang ing têmbenipun adamêl kathahing prakawis tumrap kulawarganipun. Lêlampahanipun Dèwi Gandari punika dados dêdongengan ingkang sae sangêt. Makatên: sarêng Gandari mirêng, bilih pacanganipun wuta, paningalipun lajêng kaserup piyambak (kasasapan ing sinjang), wigatos sagêda ngraosakên kasangsaran ingkang sinandhang dening badhe priyanipun, sarta sampun ngantos sagêd ngraosakên. (§ 110) pawèstri Hindhu sampun misuwur bêktinipun dhatêng priyanipun.

Pangangkahipun Sang Bisma Prabu Pandhu badhe kadhaupakên kalihan Dèwi Partha (Partha), putrinipun Prabu Surya, narendraning bôngsa Yadawa, inggih punika kadangipun Wasudewa, sudarmanipun Sri Krêsna. Nalika kadamêl sayêmbara ingkang kapilih Pandhu, dados têtêp kados pangajêng-ajêngipun Sang Bisma. Sarêng sampun sawatawis dangu Pandhu kapikramèkakên malih dening Sang Bisma, angsal Dèwi Madri, sadhèrèkipun Salya, narendra ing Mandraka, minôngka garwa panênggak. Watawis sacôndra saking kramanipun Prabu Pandhu ingkang kaping kalih, sang prabu lêlana andon yuda, kalampahan pintên-pintên nagari ingkang katêlukakên, mila sakonduripun kalihan amboyong pèni-pèni tuwin rajakaya pintên-pintên.

Sarêng sampun lêrêm sawatawis, Prabu Pandhu karsa bêbêdhak dhatêng wana, sarta akêkuwu salêbêting wana ngantos sawatawis lami kalayan garwanipun.

Satunggaling dintên, nalika Prabu Pandhu bêbêdhak anglampahi dosa ajêmparing kidang, ingkang badhe aliron sih kalihan èstrinipun. Amargi Prabu Pandhu sirna wêlas asihipun, mila lajêng kaêsotakên dening kidang: samôngsa Prabu angrangkul garwanipun saèstu anêmahi lena. Sot ingkang makatên adamêl sangsaranipun Prabu Pandhu, punika atêgês Pandhu badhe lêstantun botên apêputra ngantos sasurutipun. Prabu Pandhu lajêng anglilakakên sagung raja darbèkipun, lumêbêt ing wana kados gêsangipun para ambangun tapa. Dene garwanipun, Dèwi Partha, ingkang apêparap Dèwi Kunthi, tuwin Madri, sami andhèrèk.

Sarêng sampun sawatawis lami, anggènipun ambangun tapa, Prabu Pandhu sakalangkung kumacèlu apêputra, mila lajêng atêtarosan kalihan Dèwi Kunthi kadospundi anggènipun minangkani.

Dèwi Kunthi matur: ing nalika taksih rara kênya sariranipun sakalangkung bêkti dhatêng satunggaling maharêsi, kêkasih Maharsi Druwasa. Sang Maharêsi wau karênan, têmahan lajêng amarah môntra panggêndaming dewa, ingkang sagêd angwontênakên putra. Prabu Pandhu dhawuh dhatêng kang garwa amatêka môntra wau murih sagêd apêputra saking paringing dewa. Dhawuhipun sang prabu dhatêng Kunthi, supados angèsthia dèwaning ngadil (Bathara Darma, nyuwun anak jalêr. Kalampahan apêputra sinung nama Yudhisthira. Lajêng angèsthi dewaning angin ingkang sakalangkung rosa, (Bathara Wayu), kaparingan putra pun Bima, sasampunipun punika angèsthi ratuning dewa, (Bathara Indra), kaparingan Arjuna. Saking dhawuhipun Pandhu, Dèwi Kunthi amaraha mantra wau dhatêng Dèwi Madri, mila ugi lajêng ngèsthi Dèwa kêkalih (Aswin) kalampahan kaparingan putra nama Nangkula tuwin Sahadewa, inggih punika ingkang lajêng sinêbut Pandhawa, têgêsipun Pandhuputra. Sami paringing dewa: kadosdene ingkang sampun sami kasumêrêpan wontên ing bêbuka, manawi ingkang sakawan punika panjanmanipun Indra sakawan, sarta sudarmanipun ugi dewa. Dene Arjuna punika panjanmanipun Rêsi Nara ingkang asêsilih Indra Tanaya.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s